3 maja 2018

3.V.1918 (list bez koperty)

Kochani Rodzice!

Mam więc nareszcie od wczoraj mieszkanie; było ogromnie trudno znaleźć, bo na studya mnóstwo oficerów zjechało a mieszkań mało wolnych. Rozbijałem się po dzielnicach wokoło Hochschule i nic nie znajdując udałem się 1ego maja do biura mieszkaniowego, musiałem z góry zapłacić 10K i dostałem 10 adresów z IX Bez. Przez całe popołudnie obchodziłem lecz wszystkie były już zajęte, a w niektórych spotykało się naraz 3, 4ech oficerów, a mieszkanie już wynajęte.Pokazało się, że to szachrajstwo, bo żaden z właścicieli swego mieszkania nie zgłaszał; skoro będę miał czas, pójdę zaraz z tym interesem na Platzkomdo. Tymczasem wracając przez Elisabethpromenade do hotelu, pytałem się stojącej przed jedną bramą stróżowej, czy nie zna gdzie jakiego wolnego pokoju.Pokazało się że tego wieczora odjeżdżał z tej kamienicy Fähnrich, którego powołano na front, no i oczywista na drugi dzień się sprowadziłem. Podoba mi się położenie nad ramieniem Dunaju, b. czysty i obszerny pokój ze światłem elektrycznem.Herbatę i jajka gotuje mi służąca na gazie, którego mogę do woli używać.Płacę 100K. Do przystanku tramwaju mam z 10 minut a z tamtąd prosto do tureckiego parku[1] - trochę daleko, ale trudno gdzieindziej szukać.Trzech kolegów mego pułku starego i nowego, którzy uczęszczają również na Bodenkult. siedzi dotąd w hotelu nie mogąc nic znaleźć. Na obiady chodziłem od pierwszego dnia do kuchni dla rezerw.oficerów na Hammerling placu[2]( na rogu Josefstädterstr), płacąc 3.50 K za obiad z 3ech dań, niezły, tylko że teraz tam wsciekły ścisk i musi się długo czekać i na 2gą na wykład nie można zdążyć. Dzisiaj spotkałem kolegę z pułku i poszedłem na obiad do restauracyi w parku; wygodnie to dla nas i dobre jedzenie w przejemnem miejscu, także dobry heuriger [3] tylkośmy beknęli po 20K. No, muszę się jeszcze gdzieś za jakąś menażą oglądnąć, a ponieważ jutro po południu odpada exkursya botan. więc będę jeszcze jadł na Hammerl.placu.

Na Hochschuli dotąd nie ustalone stosunki , sale przy wykładach wypełnione przeważnie oficerami i debatuje się nad sposobem, jakby całą rzecz urządzić. Z niektórych przedmiotów ( Botanik, Landwirte[4], Feldmessen[5], Anat.d.Haustiere[6]) już się zaczęły wykłady. Całkiem zajmujące, możliwe że nas podzielą na dwie połowy – taka wielka ilość.

Kończąc szlę uściski Tadeusz

[1] Türkenschanzpark – park we Wiedniu uroczyście otwarty przez cesarza Franciszka Józefa I w 1888

[2] właśc.Hamerlingplatz

[3] młode wino z aktualnego rocznika

[4] niem.rolnictwo

[5] niem. pomiar pól

[6] niem. Anatomie der Haustiere – anatomia zwierząt domowych

12 marca 2018

12.III.1918 (list bez koperty)

Kochani Rodzice!

Porządku nigdzie nie robimy, owszem siedzimy w starem miejscu i nudzimy się dalej.Zresztą nastała już wiosna, pogoda b. ładna, z czego się tem bardziej cieszę, ponieważ spodziewam się, że tak na 2 lub 3 dni przed 25ym będę mógł stąd odjechać.Na razie na normalny 2 tygodniowy urlop. Oczywista, że ogłoszone urlopy na studya znalazły i u nas uznanie, tylko że ja byłem wówczas w kursie, a tam nie można się było nic pewnego dowiedzieć; przy bateryi było to samo i z naszego pułku nikt nie odjechał prócz jednego oficera prowiant., który będąc w tyle sam się o to wystarał. Następny kurs rozpoczyna się 28ego kwietnia i na ten wybieramy się wszyscy do tego uprawnieni.Mój obecny urlop chcę właśnie do tego zużytkować, aby się co do tej całej sprawy zoryentować. Ponieważ Rumunia się również zgodziła[1] więc należy przypuszczać, że tutaj do żadnej bitki więcej nie przyjdzie i nic mi na przeszkodzie nie stanie.

Zapisać się mam zamiar na „Hochschule f. Bodenkultur” [2]bo nie ulega wątpliwości, że to najlepsza u nas akademia. Wprawdzie w Niemczech krótsze bo 3 a nie jak ta 4ro roczne, ale urlopów studyowych udzielają tylko w obrębie monarchii. Do 2ego egzaminu potrzebna również praktyka, której mi zupełnie brak, no ale to można na czas nadrobić. W każdym razie muszę na te 3 miesiące sprowadzić się do Wiednia, a odbycie tego kursu liczą za jedno półrocze.

Tak jak przed każdym urlopem, stoję i obecnie przed kwestyą ubrania. Tutaj mam sukno na bluzę i priczesy, ale bardzo ordynarne. Koniecznie chciałbym lepszego materyału na czarne spodnie, czego tutaj nie dostanie absolutnie, ale może który z gości jarosławskich, jak p.Nostad jest w stanie nie mając dla siebie potrzeby, dla mnie coś takiego odstąpić. Brzezowski by miał, ale naturalnie za bajeczną sumę, czego nie chcę robić. Mam tutaj również skórę na parę butów i podeszwy ( box calf[3]) do pola trochę za delikatna i sądzę że najlepiej wezmę ją ze sobą do domu. Cieszę się już na Święta Wielkanocne, ale z Bochni prawdopodobnie nikt u nas nie będzie, ze względu na słabość Babci.

Kończąc szlę uściski Tadeusz

[1] 5 marca 1918 w Buftea Rumunia podpisała preliminaria pokojowe.

[2] Hochschule für Bodenkultur (obecnie Universität für Bodenkultur) – Wyższa Szkoła Rolnicza w Wiedniu założona w 1872 i kształcaca na wydziałach rolnictwa, leśnictwa i gospodarki wodnej.

[3] Czarna skóra cielęca; nazwa od Josepha Boxa londyńskiego szewca

17 lutego 2018

17.II.1918 (list bez koperty)

Kochani Rodzice!

Od 14ego jestem z powrotem przy bateryi i zastałem tutaj prócz starej kartki z Krakowa tylko jedną z 27.I.;a więc również dosyć stara. Natomiast żadnej odpowiedzi na 2 moje listy wysłane w czasie kursu. Obecnie wszelkie urlopy wstrzymane więc nie mogę przyjechać, będę się jednak dopytywał. Na mnie przychodzi kolej urlopu na Wielkanoc, tylko że teraz nie można wiele przewidywać ze względu na zawarcie pokoju z Ukrainą.[1] Ciekawym czy to pociągnie za sobą i inne państwa? Zwłaszcza Rumunię? Po powrocie czekałem aż do dzisiaj z pisaniem, chcąc na ewent. zapytanie odpowiedzieć, tymczasem nic nie dostałem i dzisiaj piszę. Od Staszka dostaję dosyć regularnie kartki. Nudno teraz tutaj wściekle – w czasie kursu miało się przynajmniej dosyć zajęcia i te 4 tygodnie minęły jak z bicza trzasł, ale tutaj!

Kończę nie mając nic więcej nowego, i załączam uściski Tadeusz

[1] Traktat brzeski podpisany w Brześciu 9 lutego 1918 między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami a Ukraińską Republiką Ludową. Na podstawie traktatu Niemcy i Austro-Węgry odstępowały proklamowanej 25 stycznia 1918 r. Ukraińskiej Republice Ludowej Chełmszczyznę z miastem Chełmem i część Podlasia, a w tajnej klauzuli tego dokumentu Austro-Węgry zobowiązywały się do wyodrębnienia Galicji Wschodniej wraz ze Lwowem i Przemyślem jako osobnego (autonomicznego) kraju koronnego monarchii. Poza tym traktat zawierał obietnicę pomocy militarnej dla Ukraińskiej Republiki Ludowej w zamian za milion ton zboża. Wywołał on oburzenie polskiej opinii publicznej.

5 lutego 2018

5.II.1917[1] (list bez koperty)

Kochani Rodzice!

Z ostatniego tygodnia nie otrzymałem żadnej poczty.Możliwe że wpłynęła na to następująca okoliczność: baterya moja nazywa się od 1ego lutego: Kan.Batt.4/Feld.Art.Reg.Nr 105. Zmianę nazwy wywołały nowe stosunki w naszej organizacji. Poczta polowa zostaje jak dotąd. Kurs w którym jestem kończy się w następnym tygodniu. Strzelamy tutaj rozmaitemi działami i muszę przyznać, że czas mi zeszedł bardzo prędko, ponieważ dosyć zajęcia. W ostatnią niedzielę zrobiliśmy tutaj polowanie z nagonką w lesie. Myśliwych 5ciu, 20cia nagonki, ale zwierzyna przepłoszona a prócz tego nagonka źle chodziła. Strzelony 1! zając, a widzieliśmy prócz jednego lisa nie wiele więcej.Zato wyprawiam co dzień mego służącego na zakupy po okolicy i przynosi co dzień masło, jajka ( 20 -30 h za sztukę) i chleb domowy, więc na śniadania i podwieczorki jadam jajecznicę i.t.p przysmaki, jako uzupełnienie dla zwykłego wiktu z powodu wielkiego ruchu na świeżem powietrzu. A zresztą – to samo w koło.

Uściski szlę Tadeusz

[1] Pomyłka w dacie – powinno być 1918

28 stycznia 2018

28.I.1917[1] (list bez koperty)

Kochani Rodzice!

Czekałem z pisaniem na pocztę, którą mi przywiózł służący razem posełką w ostatni piątek.Wszystko doszło do mnie doskonale, ale też najpewniejszy to sposób podróżowania dla takich rzeczy; list z fotografią otrzymałem także. Z Kożdoniem była ta sprawa: wysiadł w Tarnowie, aby się napić herbaty a z powrotem wsiadł do pociągu, który stał na innym torze i który zaraz z nim odjechał.Powiedziano mu, że we Lwowie będzie mógł rzeczy wydostać z właściwego pociągu, więc nie mógł w Jar. z tego powodu wysiąść i jechał prosto do Lwowa, gdzie też rzeczy O. Heinelta znalazł. Heinelt posłał więc osobno kanoniera, który paczkę przywiózł. Według poprzedniej z nim umowy zatrzymał przy bateryi jedną flaszkę wódki ( dla gości zwłaszcza jakich wyższych) jednak bez umowy przysłał mi z bateryi w zamian 3 flaszki wina z „Mailberger” i 3 kiełbasy! Tytoń i część cygar wziął również dla siebie ( jakeśmy się ułożyli) a rachunki wyrównam po moim powrocie do bateryi. Na razie serdeczne dzięki za wszystko; takich rzeczy się tu tak prędko znów nie napotyka.

Co do mojego ówczesnego zgłoszenia się w listopadzie to nastąpiło ono na zwykłe zapytanie; obecnie jest jednak zupełnie niemiarodajne i nie ma żadnego znaczenia. O jakiemkolwiek zaś obecnem przenoszeniu się nie myślę, zwłaszcza że mi stosunki i.t.d. zupełnie prawie nieznane. W tutejszym kursie jestem, co zapewne wiadomo od 15ego stycz. Komendantem jest pułk. Schreiner, ten sam, pod którego komendą staliśmy w Rarańczy. Mieszkamy we dworze ”Gregor Gajan” i przeważnie mieszkają uczestnicy w samym dworze ( 2 pietrowy budynek), jeden kapitan, leutnant i ja w parterowej willi, która stoi w dworskim ogrodzie. Okolica bardzo ładna, dwór jednak nie zamieszkały obecnie, tylko żyd – zarządca mieszka w jednym z budynków. Całe własność barona rumuńskiego. Powodzi się nam oczywista wyśmienicie. Co dzień miałem na odmianę wykłady: od 8ej do 11ej rano i od 3ej do 5ej popołudniu. Albo też strzelamy jedną baterią, która tutaj w tym celu stoi.Oprócz pułkownika jest jeszcze dwóch kapitanów( jeden z nich kapitam Janusz), drugi kapitan John, ogromny muzyk, który tutaj kończy muzykę do 3 aktowej operetki. Z niej przygrywa nam w wolnym czasie na fortepianie pojedyncze części; jest rzeczywiście pięknie skomponowana. Albo też rekognoskujemy[2] w terenie. To i strzelanie trwa zwykle aż do południa. Lasy tutejsze duże, w nich dziki, lisy, w ogóle dużo zwierzyny; z braku czasu w powszedni dzień zamierzamy na przyszłą niedzielę urządzić polowanie z nagonką. Dzisiaj wysłał leutnant, który ze mną mieszka, swego służącego do bateryi, która stoi niedaleko naszej i za parę dni dostanę znów pocztę. Od Staszka i Jurka podostawałem również różne kartki.

Dziękuję jeszcze raz ściskam Wszystkich serdecznie Tadeusz

[1] Pomyłka w dacie – powinno być 1918

[2] dawniej: prowadzić zwiad, badać okolicę, zwłaszcza w celach wojskowych; rozpoznawać

9 stycznia 2018

9.I.1918 ( list bez koperty)

Kochani Rodzice!

Oddawca tego listu, kanonier Kożdoń( służący mojego komendanta bateryi) jeździł do niego do domu i z powrotem wstępuje do Was by przywieść dla nas tytoń i cygara. Prosiłem kartką z 31ego o zakupienie jak największej ilości lepszych cygar i tytoniu, również papierosów, sądzę że doszła i że można było coś niecoś dostać.Proszę mu więc to, co jest, zapakować i ewentualnie go gdzieś pomieścić, jakby musiał nocować, ale o ile możliwości niech się jak najkrócej zatrzymuje. Oczywista i porządnie nakarmić, bo ma długą drogę za i przed sobą.Z innych artykułów, któreby miał dla mnie wziąć, wchodzi w rachunek w pierwszym rzędzie wódka. Cokolwiek innego, zwłaszcza do jedzenia, z następującego powodu proszę nie dawać:14 ego stycznia rozpoczyna się w Now. Sadowie[1] (na połud. zachód od nas) kurs kształcący na Komendantów bateryi i mam się na miejscu zgłosić 14ego stycznia. Możliwe że będę musiał wyjechać 13ego ( jadę koleją, konia biorę ze sobą; albo również koleją, albo też pomaszeruje) Kożdoń będzie tutaj prawdopodobnie później na miejscu, więc trwałoby b.długo nim bym całą posełkę dostał. Wódka zaś i tytoń mogą na mnie poczekać. Kurs trwa 3-4 tygodni, w tym czasie nadarzy się jakaś sposobność i wymienione rzeczy będę mógł dostać, podczas gdy wszelkie jadalne by się z pewnością popsuły.Jeśli skóra z rogacza wyprawiona, proszę mi ją przesłać, bo mi potrzebna na reithosy [2].

Co do Kiełbasy, to nie będzie mógł wstąpić, ponieważ w ogóle już do mnie nie wróci. Ze szpitala odszedł do Ers. Bat. a z tamtąd wysłali go do Min. Werf. na włoski front. Wprawdzie mi moje odkomenderowanie trochę( właściwie bardzo mało) pochlebia, jednak wolałbym 18ego stycznia odjechać do Jarosławia na jakiś 10cio dniowy „Absentierung”[3] z paru dniami dodatku na podróż zrobiłoby się i trochę więcej. Byłbym więc jeszcze na zające zdążył, a tymczasem – w wodę. Ale coprawda jest teraz tyle tych kursów, że jak nie do tego, to do innego na każdego kolej przyjdzie. Posełkę świąteczną dostałem 5ego, już zjedzona, wszystko doskonałe, tylko bułki się zeschły i poszły do kuchni na tartą bułkę.

Od Staszka mam ostatnią kartkę z Codroipo[4], ale mu jeszcze nie odpisuję bo swego stałego Nra poczty nie wie. Przed paru dniami wyszedłem sam na pola za zającami ale mię złapała wściekła zadymka i po paru godzinach – nie było widać dalej jak na 10 kroków – dotarłem z powrotem do domu, należycie wysmagany śniegiem lodowatym i wiatrem. Zresztą mamy co dzień parę godzin ćwiczeń rano i popołudniu, później schodzimy się razem i spędzamy czas jak się da.

Spodziewam się że Kożdoń coś przywiezie!

Uściski i ucałowania szlę Tadeusz

[1] Nowy Sad miasto w północnej Serbii. Do 1918 roku w granicach Węgier.

[2] niem.Reithose – bryczesy

[3] niem. absenz – absencja, tutaj urlop

[4] Codroipo – miejscowość w prowincji Udine we Włoszech