6 lipca 2019


( list bez koperty)

6.VII.1919

Kochani Rodzice!

Długo już nie pisałem , zdje się nawet dosyć długo, ale – poprostu się nie dało. Ta wojna obecna nie pozostawia na coś innego czasu jak na służbę lub odpoczynek a wtedy nikt o pisaniu nie pomyśli. Zresztą odszedł od pułku gdzieś koło 20/VI major Zarzycki i przypuszczam, że o mnie jakąś wiadomość podał.
Przedewszystkiem gdzie byłem: w czasie pierwszej ofensywy jako adiutant pułku ( marna służba) aż do Buczacza. Zdaje mi się że 11/VI poczęliśmy się cofać i to szło stale i dosyć prędko do tyłu. 15/VI ( przyszliśmy właśnie przez noc z nad Złotej Lipypod Halicz) dostałem rozkaz objęcia dow. bateryi 4. Tego mi nie trzeba było dwa razy powtarzać, przy tej bateryi byłem już przedtem, no i od tego czasu ją prowadzę. Dotychczas wszystko mi się składało, myślę że to i dalej pójdzie. W tarapatach byliśmy całkiem porządnych, zwłaszcza jak długo trwał odwrót, jednak mam wszystko w porządku. Odwrót ten ( w której wojnie go nie było) zaprowadził mnie z bateryją aż nad Świrz[1] na południe od Knihynicz[2] : stanęliśmy tam 25.VI.Każdy miał już dosyć, przed tą bandą się cofać. Na tej linii zostały nasze pozycye utrzymane i 28.VI. począł się taniec z powrotem. Zaraz pierwszego dnia przeszliśmy wieczór aż za Gniłą Lipę[3] i potem szło dalej: za Narajówką ( koło Lipicy) , jeden dzień spoczynku nad Złotą Lipą[4], przez Koropice w Podhajcach, nad Strypą[5]  4. VII. W Przewłoce przed Strypą do obecnego miejsca parę km. na północ od Buczacza. Tu na razie stoimy , ale z własnej woli, by się do tyłu nie oderwać. Zadowolony jestem bardzo z mojego obecnego stanowiska, coś lepszego rzeczywiście trudno dla artylerzysty wynaleźć. Kurtę skroiliśmy[6] hajdamakom porządnie, a zresztą nic nie przepowiadam. Zmieniono nam nazwę pułku i bat. ponieważ pułk Staszka i mój zostały razem połączone; moja bat. nosi obecnie Nr 8/4 pap (dawniej 4/11 pap). Bat. uzup. dla  pułku jest ta z Jarosławia.
Zdrowie dopisuje mi doskonale, na to się już nie mogę skarżyć, tylko musiałem pasa trochę przyciągnąć; ale też tutaj są przestrzenie porządne, do marszów miejsca nie brakło.
O tym panu z Bochni powiedzieć nic nie mogę.Proszę dać znów coś znać od Siebie, może i od Staszka jest coś.Słyszałem tu, że jest na Wołyniu.
Uściski i ucałowania
Tadeusz

  




[1] Świrz – rzeka w zachodniej Ukrainie, lewy dopływ Dniestru. Długość rzeki wynosi około 70 km.
[2] Knihynicze lub Knihinicze (ukr. Княгиничі) – wieś w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego, założona przed r. 1444.
[3] Gniła Lipa rzeka na Ukrainie, dopływ Dniestru. Wypływa z pasma Gołogór, z rejonu Wysokiej Góry w rejonie wsi Lipowce. Długość rzeki - 87 km. Przepływa przez Wyżynę Podolską. Nad Gniłą Lipą leżą Przemyślany, Rohatyn i Bursztyn. Do dopływów należą Narajówka i Młynówka.
[4] Złota Lipa rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru. Długość rzeki - 127 km.
[5] Strypa  lewy dopływ Dniestru, o długości 147 km. Od Buczacza płynie głębokim, wąskim jarem. W czasie I wojny światowej w latach 1915–1916 rzeka stanowiła linię frontu pomiędzy wojskami rosyjskimi i austro-węgierskimi, w wojnie polsko-bolszewickiej linię obrony armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, sojusznika Wojska Polskiego, pod dowództwem gen. Omelianowicza-Pawlenki przed nacierającą Armią Czerwoną (sierpień 1920). Nad Strypą leżą miasta Buczacz i Zborów.
[6] pobić kogoś, sprawić komuś lanie



OFENSYWA CZORTKOWSKA ( wikipedia) 


1 lipca 2019


( list bez koperty)

1.VII.1919

Kochani Rodzice!

Nie pisałem dłuższy czas, albowiem byłem b.zajęty, jak to zwykle ma miejsce przy transportach i obejmowaniu pozycyi nowej. Transport nasz trwał 3 dni. Koleją dojechaliśmy nad Stochód do Powurska[1] 23 VI rano; dalej nie mogliśmy jechać ponieważ most był dopiero w naprawie obecnie jest już gotów. Na drugi dzień pojechałem z por. nad Styr dla zrekognoskowania[2] terenu i wynalezienia pozycyi. Po trzech dniach wróciliśmy, przetransportowaliśmy armaty przez Stochód, skąd koleją szerokołową nad Styr do stacyi Czartorysk[3], gdzie też stoimy. Okolica tu beznadziejna:piaski i błota, więc teren możliwie niekorzystny dla artyleryi. Kraj szalenie zniszczony i opustoszały z dawnych walk, wsie popalone, ludzi prawie nie widać, dostać prawie niczego niemożna. W tej okolicy walczyły swego czasu Legiony, oglądałem Rafałówkę, Kozielniki, Czartorysk, Polenberg – górę o którą tyle walczono aż ją Legiony zdobyły. Wszystko poryte rowami, okopami, zasiekami, i dziurami od granatów. Obecne walki ni się równać nie mogą do dawnych. Artylerya bolszewicka b.słaba, w ogóle cała ich armia niewiele warta, to w ¾ żydy. Mają więc respekt przed nami i trzymają się z dala. Właściwie many do czynienia z niejaką rzecząpospolitą Dąbrowicką ( bolszew.)[4] coś a`la Babińską[5]. Jedno co tu jest to dużo poziomek i borówek, które przynoszą garncami baby prosząc o kawałek chleba za to. Tego więc mamy pod dostatkiem.
( list nie podpisany, może była kolejna kartka, która się nie zachowała)


[1] Powórsk (dawniej Powursk ) – wieś na Ukraini , w obwodzie wołyńskim, w rejonie kowelskim; na linii Kowel-Sarny
[2] prowadzić zwiad, badać okolicę, zwłaszcza w celach wojskowych;
[3] Stary Czartorysk – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim, nad rzeką Styr.
[4] Dąbrowica Wołyńska - miasto na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim. Dzieje „republiki dąbrowickiej” trwały tylko trzy miesiące (od 21 listopada 1918 r. do lutego 1919 r.). Państewko to posiadało dobrze zorganizowaną kolej i wojsko. Terytorjalnie władza jej sięgała od Sarn do Łunińca, brak było jakich takich granic od wschodu i zachodu.
W czasie jej rządów uległy zniszczeniu okoliczne siedziby magnackie w szczególności pałac Platerów w Worobinie.
[5] Rzeczpospolita Babińska – szlachecka grupa towarzysko-literacka, nawiązująca do europejskiej tradycji zabaw karnawałowych, zajmująca się żartobliwą twórczością literacką, działająca od drugiej połowy XVI wieku w posiadłości rodziny Pszonków w Babinie.




LINKI :



20 maja 2019



( list bez koperty)

20.V.1919
Kochani Rodzice!
Jesteśmy obecnie w Siemianówce[1] koło Szczerca, gdzieśmy na razie stanęli.Ukraińcy się zupełnie rozsypali i cofają się bez oporu. Okolica dosyć poniszczona. Zwłaszcza polskie wsi i dwory porabowane.Nasze dow. było najpierw w Sądowej Wiśni, potem w Gródku a z tamtąd poszliśmy naprzód. No, ta cała wojna b. wygodna, a naprzeciw nas same bandy, z którymi nietrudno. Ładnie się cała ofensywa, jak dotychczas udaje. Są tu także Poznańczycy, morowe wojsko; wolałbym wprawdzie odbywać to wszystko w jakiejś porządnej bateryi, a nie w sztabie, ale to mniejsza. W Mikołajowie wzięto 600 jeńców, kilka tysięcy karb. masz. i 4 działa.
Uściski szlę
Tadeusz



[1] Siemianówka (ukr. Семенівка) – wieś na Ukrainie w rejonie pustomyckim należącym do obwodu lwowskiego.






WOJNA POLSKO - UKRAIŃSKA wikipedia
W połowie maja 1919 wojska polskie rozpoczęły ofensywę w Galicji i na Wołyniu. 14 maja jako pierwsze uderzyły oddziały I Korpusu Armii Hallera, Grupa Operacyjna gen. Aleksandra Karnickiego oraz Lwowska Dywizja Piechoty. 15 maja weszło do akcji zgrupowanie gen. Wacława Iwaszkiewicza, uderzając z trzech stron na Sambor.
25 maja oddziały polskie doszły do linii Bolechów – Chodorów – Bóbrka – Busk. W tym samym czasie, 25 maja, armia rumuńska wraz z 4 Dywizją Strzelców Polskich rozpoczęła zajmowanie południowo-zachodnich terenów ZURL (Pokucia) z Kołomyją i Śniatynem. Część oddziałów ukraińskich (1 Brygada Górska UHA i Grupa „Hłyboka”) utraciła styczność z głównymi siłami i zmuszona była przejść na Zakarpacie, gdzie została internowana przez władze czechosłowackie.
Zmusiło to dowództwo UHA do przesunięcia oddziałów na południowy wschód Galicji, ograniczony rzekami Zbrucz – Dniestr. Po odpoczynku i reorganizacji oddziały UHA pod dowództwem gen. Ołeksandra Hrekowa 7 czerwca przystąpiły do kontrofensywy (ofensywa czortkowska)

11 marca 2019


( list bez koperty)

Warszawa 11.III. 1919

Kochani Rodzice! 

Jestem więc od 9ego w stolicy, przyjechawszy z małem opóźnieniem( koło 9 rano). Z dworca udałem się wprost do adiutantury kursu przy ul. Polnej l. 50. ( dom akademicki) i dostałem tam zaraz kwaterę na 1em piętrze.Mieszkamy we trzech, bardzo czyste, widne mieszkanie z łazienką, tylko z zupełnie prostym urządzeniem, ale to głupstwo. Najważniejsza czystość. Wykłady odbywają się na ulicy Wilczej l.64, gdzie się mieści cała masa innych kursów wyjazdowych ( mierniczy, wojsk.geologii etc). Obie te ulicebocznemi ul. Marszałkowskiej, z jednej na drugą idzie się 10 minut. Menaż zostanie utworzona w najbliższych dniach. Pieniądze do zmiany na marki oddałem w kancel naszego kursu i jutro mamy je dostać ( 1mk-1,50 K) Na dotychczasowe potrzeby musiałem naturalnie mieniać po normalnym kursie. Dostać tutaj można wszystkiego, po prostu dziwić się z kąd to biorą, ale też drogo należycie.Miasto b. ładne, można zupełnie porównać z Wiedniem, tylko przepych zdaje się większy niż tam.
Wykłady co dzień od 9 -12 rano , od 3 - 5 popoł. Na soboty w terenie. W niedziele dyskusye od 10 -12 rano.Na koniec kursu 4 o dniowa podróż taktyczna. Dow. szkoły ppułk.szt.gen.Nieniewski[1] ( zastępca szefa sztabu). Inni profesorowie z rozmaitych rodzajów broni.Na razie nie wszystkie wykłady mi imponują, no ale w tych czasach i stosunkach trudno o coś innego.
Z Jarosławia prócz Proussa jest tu por.Łoziński[2]. Gdy będę czegoś potrzebował, napiszę, może jakąś sposobnością się to do mnie dostanie.
Adresować proszę : ul. Wilcza l.64. parter. Kurs adiutantów.
Kończąc szlę uściski
Tadeusz





 MAPA Marzec 1919

By User:Halibutt, derivative work: User:Hierakares - PBW_March_1919.png, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10900523

10 lutego 2019


(list bez koperty)

10.II.1919

Kochani Rodzice! Chciałbym wiedzieć co z moimi rzeczami, które w Jarosławiu pozostawiałem: bluza i buty. Pacakowi proszę zapłacić tylko to , co mu się wcześnie należy, bo to czeski łajdak, a jeśliby wygórowaną cenę żądał, to go zamknąć, jeśli mu dotychczasowego nie zrobiono. Ci złodzieje tutaj bezczelnie kradli. Następnie co z moimi butami? Jeśli są prawidła, to poszlę mego ordynansa po nie lub sam pojadę. Niech mi się Staszek postara w każdym razie jak najprędzej o nie.
U nas nic nowego – od czasu do czasu zawarcia zawieszenia bronii. Świetnie się nam powodzi bo okolica bogata. Pożyczyłem sobie dubeltówkę i wczoraj za pół godziny przywiozłem ładnego zająca. Tu w arcyksięcia „wieszatela”[1] posiadłościach jest pełno zwierzyny i w najbliższych dniach porządnie zapolujemy.
Adres do mnie: 4 Bat/ 11 P.a.P przez Dow.Fr.Szl. w Skoczowie
Dziś jadę do Białej i nadam tam ten list, bo nie wiem co z dotychczas przezemnie wysłanymi.

Uściski szlę

Tadeusz



[1] Arcyksiąźę Fryderyk Habsburg , ostatni właściciel Komory Cieszyńskiej. Poza Śląskiem Cieszyńskim znano go jako głównodowodzącego armii autriackiej w czasie I wojny śiwatowej. Ze względu na liczbę podpisanych wyroków śmierci dorobił się przydomku „Wieszatiel”




6 lutego 2019


(list bez koperty)

6.II.1919

K.Rodzice! Wczoraj przyjechał tu p.m.Zarzycki[1] i zastał mnię tu jako adjutanta przy Dow. Art. Fr.Szląskiego ( naturalnie wczoraj to objąłem) i wielkie urwanie głowy, chwała Bogu wraca adjutant lada dzień i wracam sobie do bateryi. Słyszałem, że coś, jakieś niepokoje, czy coś takiego.
Tu zawieszenie broni od 31ego. Pisałem 2 listy Czy nie dotarły?

Uściski,

Tadeusz


[1] Marian Zarzycki, pułkownik tytularny artylerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej. 



2 lutego 2019


Celem utrwalenia pamięci obrony Ziemi Piastowskiej, wyróżnienia tych, którzy swym męstwem. walecznością, rozumem i wytrwałością przyczynili się do obrony Ojczyzny i dali świetny przykład patriotyzmu nie tylko współczesnym, lecz i przyszłym
pokoleniom, udowodnienia jedności i łączności wszystkich współobywateli Polski 
w chwili, gdy Ojczyzna w niebezpieczeństwie o pomoc wołała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego uchwałą z dnia 2 lutego i z dnia 2 października 1919  roku L.4 (Dziennik  Urzędowy Rady Narodowej Kr.17 a  z dnia 10   listopada1919r.) ustanowiła następujące odznaki za  obronę Śląska: Medal pamiątkowy ,   Krzyż II. Klasy  ,  Krzyż 1. klasy


Pamiętnik Historyczny Bojowników o Niepodległość Śląska Zaolzańskiego : zawiera 5.000 odznaczonych uczestników walk o Ziemię Piastowską data wydania 1938


Tadeusz Rawski figuruje na liście odznaczonych krzyżem zasługi II klasy i medalem pamiątkowym.